ONREGELMATIGE  UITGAVE  VAN  DE  ONAFHANKELIJKE  MAATSCHAP  TER  BEVORDERING VAN HET  "NUILEN"  ALS  NIMWEEGSE  HEBBELIJKHEID

BEVRIJDING MET VLAGGETJE


Soms lijkt het alsof Nijmegen gekaapt is. Zoals nu, met de herdenking. Driekwart eeuw geleden werd het nazi-juk afgeschud. Opeens stonden er Amerikanen voor de deur aan de Groesbeekseweg. 17 september 1944. Er werd gehuild van geluk. Vrij! Eindelijk vrij.

Het was feest in de schuilkelers. In 'oost'  kon de vlag uit. De stad moest weliswaar nog door de hel van een frontstad, maar was verlost van de tirannie. Pas later drong door hoe hoog de prijs was. Vooral het boek 'Een brug te ver' opende ogen. En anders de film wel.

Market Garden was meer dan de Slag om Arnhem, ook Nijmegen spreekt een heroïek Amerikaans woordje mee. De Oversteek. Een oorlogsdrama dat alsmaar verder wordt uitvergroot en het vrijheidsfeest van 75 jaar geleden stilaan overschaduwt. Vandaag sta ik met een vlaggetje op de Groesbeekseweg.

Janus van Traa


DEMOCRATIE HEEFT PRIJS 

Nijmegen heeft het geflikt. Hulde. Een ongelikt stukje stad is verkocht als plek voor het Democratiefestival. Het Waalstrandje; voorheen 'Habana'. Een moeilijk toegankelijke uiterwaard op het stadseiland Veur-Lent. Uitlaatplaats voor vrijgevochten zonaanbidders en verwilderd  rundvee. 

Wat acties als 'Summercapital Nijmegen' niet voor elkaar kregen lukte koopman Bruls. Veur-Lent in de schijnwerper. Lees de ministeriële aankondiging: "Deze locatie is gekozen vanwege de fraaie natuur, oude dijkhuizen, bruine cafés, Schotse hooglanders, midden in een stedelijke omgeving." Met strand als toetje. 

Bij de geboorte van het stadseiland bestemde de raad een heel ander terrein voor grootse evenementen, maar democratie is soms wispelturig. Nu pogen ze voor tonnen en zichzelf het Waalstrandje enigszins te civiliseren. En pikken veel meer grond in dan volgens plan mag. Ach, de democratie heeft haar prijs

Janus van Traa


LEVE DE MAELWAELTJES

Opeens ziet de Burchtstraat rood-zwart. Een baldakijn van banieren. Gezellig. De feuten die als Waalwater tegen de stad klotsen moeten zich thuis voelen. Welkom in de 'old city' met een 'young vibe'. Verordonneerd thuisgevoel door Bruls c.s.

De stoffering geldt het geslacht Maelwael dat hier ontsproot. Nijmegen is zoveel meer dan zaligen als Canisius, Hamer en Titus. Goddank. Onze profane Maelwaeltjes bestormden als gebroeders van Lymborch (voorheen Limburg) de artistieke hemel lang voordat Mona Lisa werd. 

Nijmegen mag zich dit weekeinde trots op de borst slaan. De kunstzinnige broers zijn terug in hun eigen Maelwael-huis aan de Burchtstraat. Welkom. Even wat anders dan Market Garden of Trajanus. Die Maelwaelen hebben genoeg 'old vibe' om wereldberoemd te zijn. Jammer dat de 'young city' dat niet ziet.

Janus van Traa   

 


NESTVERVUILING

Jan was vrijdag de eerste. Allang geen Marktzicht meer. Gooit u daar maar neer. Bij die klassieke lantaarnpaal. 'College van B&W' werd-ie vroeger genoemd. Nu staat de troep voor paal. Hartje stad. Welkom in Nijmegen, voorheen green capital.

Dus bel je de burgemeester om daarna af te dalen in de krochten van de ambtenarij. Wethouder, stadsdeelmanager, toezichthouder, herstellijn, opruimdienst, stratenveger om bij Suez te eindigen. Suez? Ja, private partij. Deregulering, weet-je-nog. 

Je auto kan niet even fout staan of je hebt een bon. Bruls waakt over onze grond. Publiek domein. Maar waar plak je de bon bij een doos die dagenlang verrommelt. Tja. Of is dit een groene actie om ons bewust te maken van de plaag die verpakking heet? 

Janus van Traa


MEDITERANNE KADE

Nee, ik ga er niet liggen. Ligt niet in mijn aard. Geef mij maar een terrasstoel. Glaasje erbij terwijl de kinderen in het zand ravotten. Ze hadden schepjes meegenomen. Kuilen graven, forten bouwen. Uitstapje om de hoek. Op de nieuwe kade (versie VII-c).

Altijd jaloers geweest op het thuisland van migranten. Zoals hele gezinnen daar kleur aan parken geven. De picknick-experience die hier teloor ging. Maar wacht eens. Plots is duidelijk wat de gemeente hier voor ogen stond. De kade krijgt meer kleur dan groen.

De helft van de horeca is intussen mediterraan. Shisha, falafel en ayran. Het ware vakantiegevoel. Laat de palmen maar komen. En die paséo, de pantoffelparade van huwbaren. Loom slenteren over de boulevard. Alleen jammer van die bussen.

Janus van Traa


TOLLENAARS IN STEVENSKERK

Goed, God woont er niet meer, maar het blijft wel een godshuis. Een beeldbepalende schepping in het hart van de stad. Een Nijmeegs icoon bij uitstek. Wij mogen godsvruchtige voorouders op blote knieën danken dat zij eeuwen geleden hun geloof jubelend vertaalden in steen.

Ook van binnen spelen hemelse gewelven een lofzang op den Here maar, op een fraai orgel na, heb je het wel gehad. De Stevenskerk heeft weinig te bieden of het moet ene Roxanne Hazes tijdens de Vierdaagsefeesten zijn. Maar daar moet je dan ook voor dokken.

Door religieuze heibel verdween de kunst uit de kerk die rooms was, maar ondanks het achtste gebod door andersdenkenden gekraakt werd. Verre nazaten gaan voor  het betreden van die lege huls nu een miezerige 'jodenfooi' vragen. Zij moeten er Johannus 2:15-16 maar eens op naslaan.

Janus van Traa

-----------------------------------------------------

ZWABBERDAM AAN DE WAAL

Een fiere keizerstad behoeft geen toelichting. 'Nijmegen'. Punt uit. 'Nijmegen' spreekt voor zich en lokt meer dan een kreet kan bevatten. Iedere toevoeging is als de Waal die water zou behoeven. Loopt heen.

Maar nee, alsof de stad geen tekorten kent, mochten trendy bellenblazers een zoveelste toverspreuk uit de duim zuigen: 'Old city, young vibe'. Hemeltje lief. Wat zijn we nu weer?

De indentiteitscrisis ten stadhuize is krampachtiger dan Traianus kon bevatten toen hij deze stek tot stad verhief. De afgelopen decennia kreeg Nijmegen een litanie aan bronstige profielen voor de kiezen. Zwabberdam zat er niet tussen. 

Janus van Traa


DOBBER VAN DE KAAJSJOUWER  

Veel gemeentelijke kunst is bekakt. Bezie slechts hetgeen op het Stationsplein achterbleef. Onbegrepen capriolen in brons. Bejubeld door de kunstcommissie die ooit de blokken van Struijcken als hoogstandje verkocht. Om te zwijgen over die verdwenen waterkunst aan de Waalmuur.

Intussen schiepen die artistieke padvinders wel een leemte waarin het tegenbeeld gedijt. Neem die Kaaisjouwer. Er lijkt een standbeeld te komen voor enkele vooroorlogse lossers uit de onderstad die gebukt gingen onder het welvaren van de bovenstad. Proletarisch eerherstel, zeggen ze. 

Daar zou mee te leven zijn als het beeld die kapitalistische uitbuiting even schrijnend als subtiel zou vertolken, maar de slaaf oogt als een vlijtige Frans die op het punt staat in 'Al mot ik kruupe' uit te barsten. Treurig. Dat wordt een aardige dobber voor die kakkers met hun waterwolf. 

Janus van Traa


GEEN GRIBUS

Een beetje stad heeft recht op een achterbuurtje. Anders moet je geen stad worden. Bij verstedelijking groeit er altijd onkruid over de rand. Niets mis mee. Zelfs op de kamer van de burgemeester staat een afvalbak.

Urbanisatie baarde de Vlaamsegas. Weleer een achterafplekje van stadsboeren, daarna van Dien en Broodje Horeca, en nu van de wiet. Met uitwassen. Nijmegen weet waar het zit. Lekker houden daar, voordat kruid elders opschiet.

Maar nee. De stoffeerders van de stad willen het aanpakken en zien kansen voor 'young urban professionals' en voor 'leisure', zo lees ik. Of zijn dat andere woorden voor wat er nu al is? Dan is er hoop dat Plein 1944 geen 'gribus' wordt.

JANUS VAN TRAA

GROENE LIJN

Niet dat we aan de stamtafel om stof verlegen zitten, maar het is altijd aardig wanneer iets aangereikt wordt om over te nuilen. Ene wethouder Esselbrugge gaf ditmaal de voorzet die NEC zo node gemist heeft. Een groene lijn. Een lokale ontdekkingstocht. Eindelijk. 

Nooit zal ik de speurtochten vergeten die onze hopman destijds in het Mariënbosch uitzette. We snelden van pijl naar pijl zonder oog te hebben voor de schoonheid van de rhododendron. Maar we kregen wel het insigne padvinder opgespeld. 

Onlangs schijnt Esselbrugge, speurend naar schoonheid, in de stad verdwaald te zijn. Toen ze dat in het college te berde bracht wist de groene Vergunst raad. In Nantes klampte hij zich ooit vast aan een groene lijn: Hij kwam uit waar hij begon. Eureka, kirde Esselbrugge.

JANUS VAN TRAA 


VERKEERDE GLIMP

Is me dat schrikken. Plots zijn invalswegen gedrapeerd met borden waarop in een flits de SS van zich laat horen. De bloedhonden van het Derde Rijk. Precies 79 jaar geleden pikten ze Nijmegen in.

Even denk je aan reclame voor het nieuwe Vrijheidsmuseum, maar nadere beschouwing leert dat het om 'intonijmegen.com' gaat. Een website die wil laten weten wat er in de stad meer te doen is dan de krant aan gele hesjes meldt.

Als beeldmerk heeft een graficus net zolang met de letter 'N' mogen jongleren tot er een soort rune-teken ontstond. Een glimp van de verafschuwde bliksemflitsen. Werk aan de winkel voor het Vrijheidsmuseum.

Janus van Traa


WEG MET DAT BORD

Toezichthouders kunnen bars wezen. Mijn kapper weet er alles van. De barbier had een reclamebord voor zijn salon geplaatst: 'Blonderen gratis'. Maar daar dacht het gezag anders over. Wegwezen met die ontsierende sta-in-de-weg.

'Ordnung muss sein', is de achterliggende gemeentelijke filosofie. Geef de kroeg een stoel en ze pakken het ganse trottoir. Geef de marskramer een standplaats en het verwordt tot een uitdragerij. Om te zwijgen over het lot van studentikoze voortuintjes rond de singels.

De burger mag verwachten dat de overheid in deze een toonbeeld is, maar dan ben je een vreemde aan de Waal. Sinds begin maart mogen politici van de gemeente de Grote Markt ontsieren en kijken we tegen dat geblondeerde donsdek van Wilders aan. Wegwezen ermee.

Janus van Traa


NACHTWACHT ONTWAAK

Gelukkig, ik sta erop. Linksonder. Als piccolootje bij de Stefaantjes. Nog pril en onbevangen. Opkijkend naar vaag herkenbare lieden van de lokale nachtwacht. Nog niet bewust van de boze wolf die aan de Waalkade dreigt. 

Het cultuurbeleid van post-Havanna krijgt vorm. Bombastisch en realistisch. Een kolossale waterwolf met als trotse tegenhanger zes meter Romeinse maskarade terwijl een volkse kaaisjouwer om de hoek dringt. Kunst wrikt. 

Recenceert er nog iemand? Wie waakt er over openbare ruimte?  Neem de wijze waarop het blauw van een artistiek klimrek op Kelfkensbos in naam van 'green capital' militaire camouflage kreeg. Tijd dat die nachtwacht ontwaakt. 

Janus van Traa


GEZICHT ROND

Daar zijn we weer. Nijmegen spreekt een woordje mee. Met de bode voorop. In de file voor de brug; eniesee terug naar af; teveel wandelaars en een linkse smet door een dom pief-paf-poef. De lokale tam-tam kwam papier tekort om dat laatste kleinsteeds te duiden.  

Ze lieten Bruls met grote letters nog even een open deur intrappen en daarmee was de zaak rond. We moeten alert zijn. Goed om ons heen kijken. Reden waarom ik aanklopte bij De Bastei, die museale toren met zicht op meer dan alleen een Waalbrug die voor flessenhals speelt.

Sinds kort herbergt die Bastei een uniek Nijmeegsch rondgezicht uit 1806. Briljant omlijst door de ongebreidelde creativiteit van Kees Moerbeek. Hulde. Hier wordt zichtbaar hoe fraai Nijmegen versteende temidden van alle groen. Het duidt waarom De Bastei spil is in de actie 'Steenbreek'. Daar zijn we weer.

Janus van Traa


BRUINE KADE

In een ondoorzichtige poging het zicht op ontluikend groen in het Valkhofpark te frustreren, kwakten publieke onverlaten schermen neer waar tot voor kort een schuur van Green Capital het Kelfkensbos ontsierde. Aan de Waal is er altijd wat.

De reclameborden propageren een grassige variant als zoveelste probeersel om de Waalkade voor miljoenen tot leven te wekken. Alsof  een tochtvlakte in de lokale noordhoek ooit zonneweide wordt. Groen is geen toverwoord.

Ik was voor de warme, bruine variant. Beschutting, arcaden, bistro's en kroegjes waar nu een gokschuur domineert. Maar ik ben monddood. Het volk heeft gesproken, zegt de groene wethouder. Niet nuilen. Gelukkig ligt er een Escape Boot.

Janus van Traa

BLAUWE STEEN VERDWEEN

Burgemeester: “Dan is thans de traditie aan de orde om met carnaval gratis bier te tappen op de Blauwe Steen.” Wethouder Vergunst proestte. Carnaval en Nijmegen is als groen over rechts. Klikt niet. De man stamt uit Sjpassemig, diep in het olijke zuiden. Daar weten ze beter.

Daar komt bij dat hij tegen steen is, blauw of niet. Het mag dan een oer-Nimweegs kleinood zijn, het geval blokkeert wel de waterafvoer. Niet voor niets heeft hij De Bastei ingezet als actiecentrum in de operatie 'Steenbreek'. Weg met die steen.

Geen steen, geen bier”, vatte Bruls het beraad kundig samen. “Het scheelt de gemeente duiten en ik hoef niet op te draven”. Nog dezelfde dag verdween de Blauwe Steen na eeuwen uit het stadshart.  “Alaaf”, scandeerde de wethouder en hief een leeg glas.

Janus van Traa

DNA VAN NIJMEGEN 


De stad heeft enige faam op te houden waar het protest betreft. Geen oord waarop eertijds per vierkante meter meer verzet rees. Griekse kolonels, Iberische potentaten en Amerikaanse imperialisten hebben het geweten. Met PSP en politicologie voorop sprak Nijmegen een woordje mee. 

Die opstandige houding is wel eens geduid als offensief tegen paapse beeldvorming, maar er is meer. Jarenlang mocht er geen kwaad woord over bevriende Yankees vallen. Terwijl de stad door Amerikaanse bommen blijvend verminkt was. Zo kropte woede op. Nijmeegs dna, zeggen ze. 

Deze week klopte de krant enige groene betogers op. Eindelijk weer gebalde vuisten in de straat. Wethouder Vergunst was verguld. Dezelfde gezagsdrager repte een dag later over 'moord'  toen de datum 22 februari 1944 viel. Dat gaat te ver. Tijd voor mij om hartgrondig te protesteren. Ook zonder dna.

Janus van Traa

VERSTOPPERTJE VAN KAM

Museum Kam

Bij vlagen welt aan de Waal de behoefte op om enkele oude stenen op elkaar te zetten. Bij voorkeur Romeins. Opdat wij kunnen aantonen waarlijk de oudste te zijn. Zo herleven her en der sporen van een groots provinciaal verleden. Kom er maar eens om.

Helaas gaan teveel lieden er achteloos aan voorbij. Zij hebben geen oog voor dat amfitheater in de schildersbuurt, noch voor de castra op de Hunnerberg. En wat te denken van 's lands oudste stenen woning in de Walstraat. De roem van de stad speelt verstoppertje met zichzelf.

In een nieuwe ronde wordt nu gepoogd met een Romeins badhuis alles goed te maken. Dat wordt ook niks. Gelijk die tempel op het nabije Maasplein onbekend en zieltogend is. En dat terwijl Noviomagus met Kam een gebouw in handen heeft dat geschapen is om trots verleden uit dragen, maar zwijgt.

Janus van Traa

EEN WIJZE STEEN

Sinds NEC zwalkt is het 'Nimweegse hert' onder de Blauwe Steen te vinden. Hier resideert van oudsher de geest van de stad. Bij gevaar plantte de burgerij er de rood-zwarte standaard. Kom maar op.

Op de Steen werd recht gesproken, maar ook hoop geboden. Als Boekhoorn er driemaal omheen loopt is NEC gered. De Blauwe Schuit weet er meer van. Dankzij die club tapt de gemeente er met carnaval gratis gemeentepils.

Dat verklaart waarom de Steen verzakte. Een alcoholisch sinkhole. Meteen werd datgene gedaan wat ze in het stadhuis al tijden beloven. Geen busverkeer door de stad. Het liep op rolletjes. De oude steen bewees wat wijsheid is.

Janus van Traa

GEEN PLEE
Groen ligt niet voor het grijpen. Je moet moeite doen. Neem de Graafseweg. Een hinkstapsprong met stoplichten. De rode golf. Alle tijd om eens rustig de boodschap van Bruls te lezen. 

Volgens de man kun je bij rood het beste bij elkaar blijven. Oftewel op een hoopje voor de stadspoorten. Bij Trajanus, Sint Anna, Keizer Karel en Quack bidt Nijmegen de oefening van geduld om het klimaat redden.

Transitie begint aan de Waal. Of me maar willen wennen aan kroegen zonder stroom en plee. Rolmodel op het stadseiland.  Aan de overkant maken ze van de kade een gazon. Het wachten is op de wolf die voor rood licht staat.

Janus van Traa

MINDER NUILEN


De boodschap voor 2019 is helder. Minder nuilen. Nijmegen, die oude stad is gebouwd op de trots van een rijk verleden. Nou dan. Jubel mee in het loflied van een burgemeester. Vooruit dan maar:

Het kruit bekroont hier golvend groen

met wallen die het steedse stutten, 

gelijk de Waal guirlande vormt 

voor erfgoed, rijzend als spektakel,

van fier verleden dat zich spiegelt 

in contouren van het Lentse zicht

en pronkt met Stevens als pinakel,

voorwaar een oord om van te houden.

Jubel mee in 2019 (maar hoepel op met die dwaze 'groene' blokhut in het bos van Kelfken).

 Janus van Traa


UIT DE BRAND


Het stadsgezicht kreeg op de valreep van het oude jaar een gevoelige knauw. Vlammen sloegen toe in de voormalige Luxor-bioscoop. Ooit een icoon van Nijmeegse wederopbouw. Een markante hoeksteen van Plein 1944.

De brandweer was met meer dan vier spuitgasten uitgerukt. Het is ongetwijfeld aan hun inzet te danken dat het vuur beperkt bleef tot de voormalige Studiozaal. Deskundigen achten herstel niet uitgesloten.

Voor de eigenaar van de Nijmeegse binnenstad is dat een troostrijke gedachte. Rond het ontheemde pand deinde al jaren ergernis. Zo hingen er zelfs plakkaten die verwezen naar de verwoesting in 1944. Huisbaas Hendriks oogstte hoon, maar lijkt nu uit de brand. Er gloort hoop voor 2019.

Janus van Traa


KWELGEEST


Wat is Mariken zonder Moenen? Een boerentrut uit Balgoy. Pas als de duivel haar verleidt krijgt het verhaal. Met die donjon is het niet anders. Zonder verhaal was het een lege dop. Dat breekt Nijmegen nu op.

Als die toren nou meteen groots als historisch museum verkocht was, had het nog kunnen verleiden. Zie de Bastei. Het rijke verhaal van de stad mocht voor miljoenen wel ondergronds verstopt worden maar niet fier er bovenop.

Nijmegen heeft het net niet. Zelfs Mariken houdt het voor gezien. Ons rest Moenen. Een groene kwelgeest de voorkomt dat de stad gedurfd boven het maaiveld uitsteekt. Zoals dat grasveld op de Waalkade straks niet verleidt. Ik begrijp Mariken.

Janus van Traa

LAUW BAD

Net toen ik ouderwets wilde gaan nuilen over het desolate aanzien van de Grote Markt las ik: “Nijmegen is een oase. Overal groen, waarachter zich bijna vorstelijke huizen verschuilen in een atmosfeer van rust en vrede.”....

"De stad is een juweel met enige echte oude gebouwen zonder buitengewone schoonheid, maar met uiterste zorg onderhouden en in levendige straten.”....

“Overal het beeld van gelukkige welvaart; een kleinhandel meer dan voldoende voor gegoede inwoners. Iedereen schijnt van zijn voldane wensen te genieten en het geheel maakt de indruk van een lauw bad.” (Uit de Brusselse Cronique van 6 juni 1895)

Mark Enneken



REDDENDE ENGEL 


Zelden ontving Maria meer lof dan bij haar intrede in het Valkhofmuseum. Uit een gordijn van publicitaire wierook treedt een matrone tevoorschijn die geroepen is om die kreperende uitstalkast op het Kelfkensbos te redden. Dit moet je zien, roepen kenners in koor. 

De tentoonstelling is dan ook gelikt. Een hoogmis aan miniatuurkunst in het kielzog van de gevierde Nijmeegse schilder Maelwael. Een beetje kunstliefhebber slaat dan een kruisteken, maar ik val niet in katzwijm. Wat bedaagd allemaal. Ook Gelre kent barbaren. 

Onze kunstkerk worstelt met stoffige beeldvorming door een verkeerde naam en nu dit. Maria mag dan even voor reddende engel spelen, maar wat is de erfenis? Met name een Nijmeegs museum moet meer dan bedaagd behagen. Ik voel me als een vloek in een gebedenboek. Mea Culpa. 

Janus van Traa

VIERING IN ALFA-STAD

                          Molenstraat september 1944

De stad worstelt met eigen verjaardagen. Geen mens weet wanneer Nijmegen geboren werd. Zeg maar 2000 jaar geleden, zeiden ze een paar jaar geleden. Feestje ..... een halve eeuw nadat de 1850ste verjaardag uitbundig werd gevierd. Dit is nooit een beta-stad geweest.

Wanneer werd Nijmegen bevrijd? Thuis, in Oost, hingen ze op 17 september 1944 de vlag uit toen Duitsers de benen namen. Toch zou het nog dagen duren voordat ook de binnenstad bevrijd werd waarmee tegelijk de ellende van een deels verlaten frontstad begon.

Vandaag, 20 september, wappert de driekleur in alle windrichtingen van de Stevenstoren, maar feest is het niet. We herdenken de even dramatische als dubieuze Amerikaanse oversteek van de Waal en dat is het dan zo ongeveer. En dat in een alfa-stad. Het wachten is op 5 mei.

Janus van Traa

FLUT VOOR DE KRANT

Het was ten tijde van de roerige Piersondagen dat ik de witkwast greep om lucht te geven aan mijn gemoed. "Wij eisen rust" kalkte ik op het stadhuis. Het kostte me enkele uren cel en 250 gulden voor iets wat nu voor subsidie in aanmerking komt. Te vroeg geboren.

Bovendien zweeg de krant het dood. Wat toen flut was, is nu journalistieke cult maar daarom niet minder banaal. Mijn hartenkreet hield nog geen halve dag stand, terwijl een bevlekte brugpijler jaren overleeft. Politiek, heet dat.

Naar verluidt staat er actie op stapel om het geklieder een monumentale status te verlenen. Zoals dat ME-mannetje van de Pierson. Het GroenLinkse dekenaat zint op maatregelen om te voorkomen dat de boodschap bij hoog water aan het oog onttrokken wordt. Leuk voor de krant.

Janus van Traa

POT BIEDT HOOP

De stad heeft veel kinderen verloren. Of beter: verdonkeremaand, gesloopt, weggemoffeld. In de verhalen van opa rijst het oude Nijmegen gelijk een parel uit de Waal op. Nostalgie daagt uit. Een kans op hergeboorte van verdwenen schoonheid.

Neem die ketelmuziek die sinds kort terzijde het Arsenaal klinkt. Weggerukt van de Doddendaal kreeg een artistieke koffiepot hier nieuw leven. Er is nog hoop. Ooit bekroonde een imposante glazen compositie van Terwindt de poort van het Arsenaal, maar terugkeer lijkt nakend.

En als we een beetje willen komt op de kade ook het Medaillon terug en bij het Plein de Scherf. In het kielzog van de retro-golf gloort de omhelzing van verloren zonen. Die paal van Quack wees de weg. De donjon is nog niet van tafel.

Janus van Traa

PRONKEN IN ROME

De stad pronkt graag met haar ouderdom. De paplepel is hier Romeins. Toen geleerde wroeters in de jaren vijftig ontdekten dat keizer Trajanus het vlekje aan de Waal zijn familienaam schonk, was Nijmegen te klein en doopte zichzelf Ulpia Noviomagus. Dat vierden we in 1955 uitbundig.

 Omdat vrijwel alles wat aan Rome herinnert grondig is opgeruimd, werd er een bronzen masker gemaakt dat in die dagen plots boven Waalwater kwam. Noviomagus stond paf. Als we daar onze Ulpias Trajanus niet hebben. Een 'toevallig' godsgeschenk als bewijs.   

 Hoewel de herkomst een mysterie was, werd het meteen verheven tot beeldmerk van de oudste stad. Het Nijmeegse pronkstuk was de afgelopen tijd zelfs prominent te zien op een grote Trajanus-expositie in Rome zelf. Weliswaar voorzien van een vraagteken, maar juist dat intrigeert. Nijmegen heeft meer dan één raadsel.

Janus van Traa



GROTE DROOGTE

Daags nadat de stad onder groen bewind kwam, trad de grote droogte in. Dat krijg je van zo'n links college-akkoord. Van de Stadswaard weten we dat je de natuur zijn gang moet laten gaan, maar daar denkt de nieuwe vroedschap anders over.

“Nijmegen moet worden ingericht voor een ander klimaat”, dicteert het groene spoorboekje. Sindsdien vergeelt Green Capital. Transitie gaat niet vanzelf. 

Je ziet de burgemeester CO2 zweten als hij de koning in het verdorde Ooijse struweel vergeefs poogt te verklaren waarom Nijmegen Europa's groenste is, maar provinciaal pas op de 14de plaats komt. Zelfs na Arnhem. Maar dat is dan ook geen Summer Capital waar ze het over een week niet langer  droog houden.

Janus van Traa

TERRAS ALS BALSEMIEN

Terrassen zijn gelijk balsemien. Overal schieten ze uit de grond. De binnenstad als kroeg. Nijmegen kent intussen meer terrasstoelen dan het Valkhofmuseum aan euro's tekort komt. De mens loert liever naar mensen dan naar kunst.

De lokale terrascultuur ontbeert kunstzin. Terrassen worden in elkaar geflanst met afvalhout, afgedekt met een allegaartje aan tentdoek en volgeplempt met stoelen. Het publieke domein is verworden tot een dorstige uitdragerij van spijs en drank. Een slalombaan voor voetgangers.

En waar de straat krap wordt, zoekt de kroegbaas het hogerop. Rooftop, heet dat. Bastei en Nimma wezen La Place de weg naar boven. Op het dak van het oude V&D wordt momenteel hard gesleuteld aan een groot buitenterras. De balsemien wordt hoog; de spoeling dun.

Janus van Traa

VET GROEN

Niet nuilen”, galmde het over de Spiegel Waal. Op zo'n moment word ik overweldigd door een uiterst chauvinistisch Nimweegs gemoed. Heerlijk. Naarmate de pater op het Hok harder verkondigde dat iets niet mag, werd het genot vetter. Vraag mij het nuilen achterwege te laten en ik ga er likkebaardend  voor zitten. 

De oproep klonk tijdens een gratis concert waarmee Green Capital alle schuldgevoel over de bouw van een dwaas hok op het Kelfkensbosch af wilde kopen. Ammehoela. Het volk mocht op kil beton slechts het decor vormen voor groene bobo's die op aangesleepte stoelen vet vooraan zaten. 

De afgelopen jaren zijn voor tonnen de vreemdste fratsen uitgehaald om Green Capital te worden. En nu Nijmegen het onopgemerkt is, bleek 1.2 miljoen niet genoeg om de groene lobby in het eigen vet gaar te laten smoren. Hoogtepunt van alle vertoon was deze week de haringparty ten stadhuize. De groene haring was lekker vet, heette het. Nou en? Groen mag vet zijn. Niet nuilen.

 Janus van Traa

EN DE BUS DENDERT VOORT

Het was in de dagen dat Bruls nog raadslid moest worden. Voor het eerst viel het 'B-woord'. “Mijnheer de voorzitter, voor ons is 'B' moeilijk te verteren.” In de raadszaal kon je de bus in de Burchtstraat horen brommen. Bom onder stadsbestuur, kopte de krant. Volgens een andere piskijker betrof  'B' een splijtzwam. De stad hield de adem in.

Er volgde nadere studie en extern advies, maar 'B' bleef code rood. “Mevrouw de voorzitter, 'B' is onacceptabel.” Na schorsing lag er een motie van ongenoegen. Een klapstuk, oordeelde het lokale sufferdje. Andermaal wankelde de vroedschap, waarop het 'B-woord' tot na de verkiezingen werd uitgesteld.

Middenstanders mekkerden en bejaarden bromden. Het B-woord was aan het volk en toen bleek 'B' geen klapstuk maar een hete sudderlap. “Voorzitter, zo kan het niet langer”, oreerden ze nog voor de Grote Markt naar vis ging ruiken en Bruls de baas werd. 'B' werd andermaal over de kiezer heen getild. Voorlopig blijft  'B' door het stadshart denderen. De verkiezingen zijn op 21 maart.

Janus van Traa

ARNHEM-NIJMEGEN

Het fraaiste van het gemeentemuseum Arnhem is het panoramavenster. Een weids tableau met het profiel van Nijmegen als bekroning. Steeds als ik er sta overvalt me de drang derwaarts te gaan. Weg van dat kakkerige Arnhem. Dat Gelderse Haagje dat cultureel graag voor hoofdstad speelt maar niet veel verder komt dan enige basse couture.

De rijkdom van Arnhem bestaat uit de nabijheid van Nijmegen. Bruisend, dwars, alternatief. Niet vreemd dat de politieke cultuurpausen van Rijn, Waal en SP aan de vooravond van de verkiezingen bij elkaar in bed kruipen. Ze vullen elkaar aan in de wetenschap dat ze geld tekort komen voor hun metropolitische ambities. Maar hoe verkoopt de SP dat aan de gewone Gelderlander.

Voor De Gelderlander in Nijmegen bestaat Arnhem niet en omgekeerd. Zelden lees je in die krant iets over Arnhemse lotgevallen. Of het moet voetbal betreffen. En dan is de boot aan. Alsof Arnhem kan helpen dat Vitesse er speelt. Maar daarover reppen die wethouders niet wat samenwerking betreft.

Janus van Traa 

RATSKELLER UND GASSE 

De Vlaamsegas is meer dan de weeë lucht van wiet, het is ook weemoed. Zeg Saloon, Old Inn, Bahama, Dien en Taboe en je bent gedateerd. Toen alcohol hier nog de dominante drug was, gold dit ogenschijnlijk verloren Nijmeegse steegje als Drosselgasse aan de Waal. Zelfs de VVV liep ermee te pronken. 

Dass war einmal, zou onze Duits propagerende rector-magnificus oreren. Nadat Molukkers er onderlinge vetes uitvochten, trad verloedering op. Gesteund door de vroedschap die drugshandel in deze buurt behapbaar vond. Je kunt een afvoerputje weliswaar dempen, maar voor je het weet staan ze tussen krantenverkopers in de Broerstraat te leuren. 

Gelukkig beschikt de gemeente nog over de nodige leegstaande ruimte onder het stadhuis. De hoop dat die middeleeuwse spelonken en krochten nog ooit transformeren in een levendige Ratskeller  is nihil. Geef Dreadlock en Kronkel hier ruimte en, in de woorden van de rector, wir fassen zwei Fliegen in einer Klappe.

Janus van Traa

BETAALDE BOODSCHAP


W A S - I S  (door Herman Hundis)

Augustijnenstraat-Hezelstraat



*)  Aangesloten bij de Nijmeegse vereniging voor digitale huisvlijt (reg.nr. 43-H5) 

markenneken@gmail.com

221325